حواله جات، حواشی اور منابع
ا۔ يہ روايت فاطمه زبراء کے متعلق مختلف عبارات ميں نقل ہوئي ہےکہ جن ميں سےبعض کےمصادر کى طرف اشارہ کیا جا رہا ہے:
۱ _ «فاطمة بضعة منّي، من آذاها فقد آذاني»: فضائل اهل البيت ( عليهم السلام ): ۲۴۰ ح ۳۷۵، المستدرك على الصحيحين ۳:۱۷۳ ح ۴۷۵۰، السنن الكبرى بيهقى ۱۵:۲۷۶ ح ۲۱۴۶۰ ، كنزالعمال ۱۲: ۱۱۱ ح ۳۴۲۴۱،كتاب سليم بن قيس ۲:۸۶۹ ح ۴۸، شرح الأخبار ۳:۳۰ ح ۹۷۰، أمالى صدوق: ۱۶۵ ح ۱۶۳ با اضافه اى، كفاية الاثر: ۶۵، دلائل الإمامة: ۱۳۵ ح ۴۳، تفسير روض الجِنان و روح الجَنان ۴:۳۱۸، مناقب ابن شهرآشوب ۳:۳۳۲، كشف الغمة ۲:۹۲ ـ ۹۳، بحارالأنوار ۴۳:۳۹ ح ۴۰ و ص ۵۴ ح ۴۸ و ص ۷۶ ح ۶۳ و ص ۸۰ ح ۶۸، احقاق الحق ۱۰:۲۰۹ـ۲۱۱ و ج ۱۹:۷۷، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام)۱:۱۵۰ و ج ۲:۱۰۵۰ .
۲ _ «فاطمة بضعة منّي، يؤذيني ما آذاها»، فضائل أهل البيت ( عليهم السلام ): ۲۴۱ ح ۳۷۸، صحيح مسلم ۴: ۱۵۱۲ ح ۹۴/۲۴۴۹، سنن ترمذى ۵:۶۹۸ ح ۳۸۷۸، اور اس کےبعد يہ جملہ نقل ہوا ہے «وينصبني ما أنصبها»، المستدرك على الصحيحين ۳:۱۷۳ ح ۴۷۵۱، اور اسي طرح اس کے ضمن ميں يہ جملہ بھي منقول ہے «وينصبني ما أنصبها»، التفسير الكبير فخر رازى ۹:۵۹۵، تفسير غرائب القرآن ۶:۷۴، كنز العمال ۱۲: ۱۰۷ ح ۳۴۲۱۵، اور اسي طرح اس کے ضمن ميں يہ جملہ بھي منقول ہے «وينصبني ما أنصبها »، معاني الاخبار : ۳۰۳ ح ۱ و۲. إعلام الورى ۱:۲۹۴، بحارالأنوار ۴۳: ۲۶ ح ۲۶ اور اس کے بعد يہ جملہ منقول ہے « ويسرّني ما سرّها و…»، احقاق الحق ۱۰: ۲۰۹ ـ ۲۱۰، و ج ۱۹:۷۸، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام)۱: ۱۴۵ ح ۸ ـ ۱۱، مسند فاطمة (عليها السلام ) عطاردى: ۳۳۶ ح ۷ .
۳ ـ « فاطمة بضعة منّي، يربيني ما رابها (أرابها) ويؤذيني ما آذاها»: فضائل
اهل البيت ( عليهم السلام ): ۲۴۲ ح ۳۷۹، صحيح بخارى ۶: ۱۹۳ ح ۵۲۳۰، صحيح مسلم ۴:۱۵۱۲ ح ۹۳/۲۴۴۹، سنن ترمذى ۵:۶۹۸ ح ۳۸۷۶، حلية الأولياء ۲:۴۰، اسد الغابة ۶:۲۲۵ رقم ۷۱۷۵، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱ : ۵۳ ، ذخائر العقبى: ۳۷ ـ ۳۸، تهذيب الكمال ۲۲: ۳۸۸ رقم ۸۴۸۸، سير أعلام النبلاء ۳ : ۴۲۵ رقم ۱۱۴، البداية والنهاية ۶: ۳۲۶،كنزالعمال۱۲:۱۱۲ح۳۴۲۴۳، شرح الأخبار ۳:۶۰ ح ۹۸۱، مناقب ابن شهرآشوب ۳:۳۳۲، بحارالأنوار ۴۳:۳۹ ح ۴۰ ، احقاق الحق ۱۰: ۱۹۰ ـ ۱۹۹، و ج ۱۹: ۸۳ـ۸۴، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۱:۱۴۵ و ۱۵۰، مسند فاطمة (عليها السلام) عطاردى: ۳۳۶ ح ۸ .
۴ ـ «فاطمة بضعة منّي، فمن اغضبها أغضبني»: صحيح بخارى ۴:۲۵۲ ح ۳۷۱۴ و ص ۲۶۴ ح ۳۷۶۷، كنز العمال ۱۲: ۱۰۸ ح ۳۴۲۲۲ ، جامع الأحاديث ۶:۲۵۸ ح ۱۴۷۲۴،
شرح الأخبار ۳:۳۱ ح ۹۷۲ و ص ۶۱ ح ۹۸۳، مناقب ابن شهرآشوب ۳:۳۳۲، بحارالأنوار ۴۳: ۳۹ ح ۴۰، احقاق الحق ۱۰:۲۰۶ ـ ۲۰۸، و ج ۱۹: ۸۷ ـ ۹۰، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام )۱:۱۵۰ ، مسند فاطمة (عليها السلام) عطاردي: ۳۳۴ ح ۳ و ص ۳۳۵ ح ۶
البتہ يہ روايت اور بہت سي تعبیرات ميں وارد ہوئي ہے کہ تقريبا ۳ ۰ موارد کو ملاحظہ کیا گيا کہ جو حديث کى کتابوں ميں موجود ہيں ليکن اختصار کى وجہ سے تمام کو ذکر کرنے سے قاصر ہيں، محقق کى سہولت کے لئے ذيل ميں فقط کتابوں کے نام کى طرف اشارہ کیا جا رہا ہے۔
صحيح مسلم ۴:۱۵۱۲ ـ ۱۵۱۳ ح ۹۴ ـ ۹۶/۲۴۴۹، صحيح بخارى ۴:۲۵۵ ح ۳۷۲۹، فضائل اهل البيت ( عليهم السلام ): ۲۴۰ ـ ۲۴۹ ح ۳۷۴ ـ ۳۷۸، الجامع الكبير ترمذى ۶:۱۷۳ ح ۳۸۶۸، المستدرك على الصحيحين ۳:۱۷۲ ـ ۱۷۳ ح ۴۷۴۷ و ۴۷۴۹، حلية الأولياء ۲:۴۰ ـ ۴۱ ، و ج ۳: ۲۰۶، السنن الكبرى بيهقى ۱۰:۲۰۶ ح ۱۳۶۸۰، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۵۳ ـ ۵۴، ۶۰، ۶۲، مناقب خوارزمى: ۳۵۳ ح ۳۶۴ ، ذخائر العقبى: ۳۷ ـ ۳۸، سير أعلام النبلاء ۳: ۴۲۸، ۴۳۳ رقم ۱۱۴، مجمع الزوائد ۹: ۲۰۳ ، كنز العمال ۱۲: ۱۰۶ ـ ۱۱۴، و ج ۱۳: ۶۷۴ ح ۲۷۷۲۶ و ص ۶۷۸ ح ۳۷۷۳۵، ۳۷۷۳۶ و ۳۷۷۳۷ ، جامع الأحاديث ۶: ۲۵۸ح۱۴۷۲۴و۱۴۷۲۵، قرب الإسناد: ۱۱۲ ح ۳۸۹، شرح الأخبار ۳:۶۴ ح ۹۸۷، علل الشرائع ۱:۲۲۰ ب ۱۴۹ ح ۲، أمالى صدوق: ۱۶۵ ح ۱۶۳ و ص ۱۷۵ ح ۱۷۸ و ص ۵۷۵ ح ۷۸۷، كفاية الاثر: ۶۴، أمالى مفيد: ۲۶۰، أمالى طوسى: ۲۴ ح ۳۰، تلخيص الشافي ۳:۱۲۲، روضة الواعظين: ۱۵۰، مناقب ابن شهرآشوب ۳:۳۳۲ ، كشف الغمة ۲:۹۲ـ۹۳، بحارالأنوار ۴۳:۲۳ـ۸۰، إثبات الهداة ۱:۵۳۸ ح ۱۶۶، احقاق الحق ۱۰:۱۸۷ـ۲۲۸ و ج ۱۹:۷۶ـ۹۳، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام )۱:۱۴۳ ـ۱۵۲، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى : ۱۳۶ ح ۶۷ و ۶۸ و ص ۱۴۵ ح ۱ و ص ۱۴۷ ح ۴ و ص ۱۶۳ ح ۲۷ و ص ۳۳۳ ـ ۳۳۷ ح ۱، ۲، ۴، ۵، ۹ ـ ۱۱ و ص ۳۵۷ ـ ۳۵۸ ح ۱ ـ ۴ .
۲۔ اس کے منابع حاشيہ ۳۵ ميں مذکور ہيں
۳۔ يہ روايت بھي مختلف عبارات ميں وارد ہوئي ہے، چزئي اختلافات سے صرف نظر اس روايت کو دو حصوں ميں تقسيم کیا جا سکتا ہے، پہلا حصہ اس طرح ہے:
كان رسول الله ( صلى الله عليه وآله ) يمرّ بباب فاطمة (علي)… ويقول: الصلاة… (إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا ).
اور دوسرا حصہ اس طرح:
كان النبي ( صلى الله عليه وآله ) يجيء إلى باب فاطمة (علي)… ويقول: السلام عليكم… (إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ…). ليکن ھم ان تعبيرات کے اختلافات سے صرف نظر،دونوں حصوں کے منابع کو ذکر کريں گے۔
پہلے حصہ کے منابع:
فضائل اهل البيت ( عليهم السلام ): ۲۵۰ ح ۳۹۰ و ۳۹۱، مسند احمد ۴:۵۱۶ ح ۱۳۷۳۰ و ص ۵۶۸ ح ۱۴۰۴۲، سنن ترمذى ۵:۳۵۲ ح ۳۲۱۹، جامع البيان ۱۲: ۱۱ ح ۲۸۴۹۲ و ۲۸۴۹۴، مشكل الآثار ۱: ۳۳۱ ح ۷۸۴، المستدرك على الصحيحين ۳: ۱۷۲ ح ۴۷۴ ۸ ، شواهد التنزيل ۲: ۱۸ ـ ۱۳۸ ح ۶۳۷ ـ ۶۴۴، ۶۶۵، ۶۶۷، ۶۹۵، ۷۷۲ و ۷۷۳، مناقب خوارزمى: ۶۰ ح ۲۹، اسد الغابة ۶:۲۲۶ رقم ۷۱۷۵، ذخائر العقبى: ۲۴ ـ ۲۵، تهذيب الكمال ۲۱:۱۸۷ ـ ۱۸۸ رقم ۷۹۲۱ و ج ۲۲: ۳۸۹ رقم ۸۴۸۸، سير أعلام النبلاء ۳:۴۳۴ رقم ۱۱۴، البداية والنهاية ۸:۱۹۴، مجمع الزوائد ۹:۱۶۸ ۱۶۹ ، الدر المنثور ۵:۵۳۸ و ج ۶:۵۳۳ ـ ۵۳۵، كنزالعمال ۱۳:۶۴۶ ح ۶۳۲ ح ۳۷۶۳۲، فتح القدير ۴:۳۹۶ و ج ۴:۲۸۰ .
أمالى صدوق ۲۰۸ ح ۲۳۰، عيون أخبار الرضا ( عليه السلام )۱:۲۴۰ ، أمالى مفيد: ۳۱۸ ح ۴، الشافي في الامامة ۳:۱۳۶، أمالى طوسى: ۸۹ ح ۱۳۸ و ص ۵۶۵ ح ۱۱۷۴، تلخيص الشافي ۲:۲۵۳ ، مجمع البيان ۷:۵۹، جوامع الجامع ۲:۴۴۴، تفسير روض الجِنان و روح الجَنان ۱۵:۴۱۹ ـ۴۲۰، متشابه القرآن ومختلفه ۲:۶۳، تفسير البرهان ۳:۷۹۰ ح ۷۰۸۳، بحارالأنوار ۱۰:۱۴۲ ح ۵، و ج ۱۶: ۲۰۳، و ج ۲۵ ـ ۲۱۲ و ص ۲۳۷ ح ۲۱، و ج ۳۵:۲۰۷ ح ۳ و ص ۲۲۳ ح ۳۰ و ص ۲۲۷، و ج ۳۷:۳۶ ح ۳، و ج ۴۳: ۵۳ ح ۴۸، و ج ۷۲: ۱۵۴، و ج ۸۲: ۱۹۱ ـ ۱۹۲، و ج ۸۶ : ۲۴۶ ح ۶، تفسير نور الثقلين ۳:۴۰۸ ـ ۴۱۰ ح ۱۸۶، ۱۹۱، تفسير كنز الدقائق ۶:۳۴۳.احقاق الحق ۲:۵۰۲ ـ ۵۰۳، ۵۱۵، ۵۱۸، ۵۲۶، ۵۲۹، ۵۳۱ ، ۵۳۳ ، ۵۳۶ ، و ج ۳: ۵۲۹ ـ ۵۳۰، و ج ۹: ۴۷ ـ ۴۸، ۵۰ ـ ۵۱، ۵۵، ۶۱ ـ ۶۲، و ج ۱۴ : ۴۹ ، ۵۷ ـ ۵۹، ۶۷ ـ ۶۸، ۷۹ ـ ۸۱، ۱۰۳، ۱۰۵، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام)۱:۱۱۲ ، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۱۴۰ ح ۷۶ و ص ۲۷۵ ح ۵۹ و ص ۲۷۷ ح ۶۲ .
دوسرے حصے کے منابع:
مشكل الآثار ۱:۲۳۱ ح ۷۸۵، شواهد التنزيل ۲: ۴۶ ـ ۸۳ ح ۶۶۶ ، ۶۹۴ ، ۶۹۶ و ۷۰۳، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۶۷، مناقب خوارزمى: ۶۰ ح ۲۸، مجمع الزوائد ۹: ۱۶۸ ـ ۱۶۹، الدر المنثور ۶: ۵۳۴ ـ ۵۳۵.
تفسير فرات كوفى: ۳۳۸ ـ ۳۳۹ ح ۴۶۱ ـ ۴۶۳، تفسير قمى ۲:۶۷، أمالى طوسى: ۲۵۱ ح ۴۴۷، كشف الغمة ۲:۸۳، تفسير البرهان ۳:۷۹۰ ـ ۷۹۱ ح ۷۰۸۴ و ۷۰۸۶، تفسير نور الثقلين ۳:۴۰۸ ـ ۴۱۰ ح ۱۸۸ و ۱۹۲، بحارالأنوار ۴۳: ۵۳، و ج ۲۵: ۲۲۰ ح ۱۹، و ج ۳۵: ۲۰۷ ح ۲ و ص ۲۰۹ ح ۸ و ص ۲۱۳ ح ۱۶ و ص ۲۱۴ ح ۱۸ و ص ۲۱۶ ح ۲۰ ، تفسير كنز الدقائق ۶: ۳۴۲ ـ ۳۴۳ .
احقاق الحق ۲ : ۵۲۰ ، ۵۲۶ ، ۵۴۸ ، و ج ۳: ۵۲۹، و ج ۹: ۴۸ ـ ۵۱، ۵۴، ۶۲ و ۶۴، و ج ۱۴: ۵۱ ـ ۵۲، ۶۷ و ۷۹ ـ ۸۲، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۱: ۱۱۲ ، مسند فاطمة (عليها السلام) عطاردى، ۲۶۸ ح ۴۳ و ص ۲۷۳ ح ۵۳ .
۴ . تاريخ طبرى ۳:۲۴۰، المستدرك على الصحيحين ۳:۱۷۶ ح ۴۷۶۱، الإستيعاب: ۹۲۸ رقم ۳۴۱۱، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱ : ۸۳ ، اسد الغابة ۶:۲۲۸ رقم ۷۱۷۵، كامل ابن أثير ۲: ۲۰۰، سير أعلام النبلاء ۳:۴۳۰ ـ ۴۳۱ رقم ۱۱۴، البداية والنهاية ۶:۳۲۷ .
اصول كافى ۱ : ۴۵۸ ، مصباح المتهجد: ۷۹۳، دلائل الإمامة: ۷۹ ح ۱۸ و ص ۱۳۴ ح ۴۳، كشف الغمة ۲: ۷۵ و ۱۲۹ ، مصباح كفعمى: ۵۲۲، بحارالأنوار۴۳: ۶ ـ ۱۰ ح ۱۶، احقاق الحق ۱۰: ۱۱ ـ ۱۲، و ج ۱۹: ۱۷۵، عوالم العلوم فاطمة الزهراء ( عليها السلام) ۱: ۴۵ ـ ۵۲ ح ۱ ـ ۲۴، مسند فاطمة (عليها السلام) عطاردى: ۷ ـ ۱۳ ح ۱ ـ ۱۲.
۵. صحيح بخارى ۵: ۹۸ ح ۴۲۴۱، تاريخ طبرى ۳:۲۴۰، المستدرك على الصحيحين ۳:۱۷۷ ـ ۱۷۹ ح ۴۷۶۳، ۴۷۶۴ و ۴۷۶۹، حلية الأولياء ۲:۴۳، السنن الكبرى بيهقى ۵: ۲۵۶ ح ۶۷۵۹ ـ ۶۷۶۱ و ص ۳۵۹ ح ۷۰۳۰، الاستيعاب: ۹۲۷ ـ ۹۲۸ رقم ۳۴۱۱، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱:۸۲ ـ ۸۳ و ۸۶، كامل ابن أثير ۲: ۲۰۰ ، ذخائر العقبى: ۵۳ ـ ۵۴، تهذيب الكمال ۲۳: ۳۹ رقم ۸۴۸۸، الجواهر النقي ـ در حاشيه سنن الكبرى بيهقى (ط ق) ۳: ۳۹۶ چاپ شده، اسد الغابة ۶:۲۲۹ رقم ۷۱۷۵، شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد ۶: ۴۶، سير أعلام النبلاء ۳:۴۳۰ رقم ۱۱۴، البداية والنهاية ۶:۳۲۷ ، مجمع الزوائد ۹:۲۱۱، كنز العمال ۱۳:۶۸۶ ح ۳۷۷۵۶ و ۳۷۷۵۷ .
كتاب سليم بن قيس ۲: ۸۷۰ ح ۴۸، اصول كافى ۱:۴۵۸ ح ۳ و ۴، شرح الأخبار ۳ : ۳۱ ـ۳۲ ح ۹۷۱ و ۹۷۲، امالى صدوق: ۵۸۰ ح ۷۹۷ و ص ۷۵۵ ح ۱۰۱۸، علل الشرائع ۱: ۲۱۸ ـ ۲۲۳ ح ۱ و ۲، الخصال: ۳۶۰ ح ۵۰، أمالى مفيد: ۲۸۱ ح ۷، الاختصاص: ۵، أمالى طوسى ۱۰۹ ح ۱۶۶ و ص ۱۵۵ ح ۲۵۸، رجال كشّى: ۶ رقم ۱۳، دلائل الإمامة: ۱۳۳ ح ۴۲ و ص ۱۳۶ ذيل ح ۴۳ و ص ۱۳۷ ح ۴۶، روضة الواعظين: ۱۵۱ـ۱۵۳، إعلام الورى ۱:۳۰۰، مناقب ابن شهرآشوب ۳:۳۶۲ ـ ۳۶۴، اقبال الأعمال ۳: ۱۶۱، كشف الغمّة ۲:۱۰۰، ۱۲۶ و ۱۳۰، بحار الأنوار ۴۳:۱۵۹ ح ۸ و ص ۱۷۱ ح ۱۱ و ص ۱۸۲ ـ ۲۱۸ ح ۱۶، ۱۸ ـ ۲۱، ۲۹ ـ ۳۱، ۳۴ ـ ۳۷، ۳۹ ـ ۴۱، ۴۴ و ۴۹، احقاق الحق ۱۰: ۴۵۴ ـ ۴۵۸، ۴۶۳ ـ ۴۶۴، ۴۷۴، ۴۷۸ ـ ۴۸۱، و ج ۱۹: ۱۷۰، ۱۷۵ ـ ۱۷۸. عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام)۲: ۷۸۲ ح ۱ و ۲ و ص ۱۰۵۷ ح ۲، ۳، ۷ و ۸ و ص ۱۰۶۰ ح ۲ و ص ۱۰۶۶ ح ۱۳ و ص ۱۰۶۸ ح ۳ و ص ۱۰۷۲ ـ ۱۰۸۳ ح ۷ ـ ۱۴ و ص ۱۰۸۳ ـ ۱۱۰۴ ح ۱، ۴ ـ ۲۱، ۲۴، ۲۷، ۲۹ ـ ۳۴ ، ۳۶ ، ۳۸ و ۴۰ و ص ۱۱۰۶ ح ۱ و ۲ و ص ۱۱۰۹ ح ۱ ـ ۳، ۵ و ۶ و ص ۱۱۱۲ ح ۳ ـ ۶، ۸، ۱۱ و ۱۲ و ص ۱۱۱۹ ح ۱ و ۲ و ص ۱۱۲۱ ح ۱ و ۲ و ص ۱۱۲۵ ح ۱، مسند فاطمة الزهراء (عليها السلام) عطاردى: ۲۹۸ ح ۱ و ص ۳۹۳ ـ ۴۰۱ ح ۳، ۶، ۷، ۱۰ ـ ۱۳ و ص ۴۰۲ ـ ۴۳۳ ح ۲، ۳، ۵ ـ ۷، ۱۱، ۱۳، ۱۶، ۱۷ ـ ۲۲، ۳۰، ۳۲، ۳۳، ۳۹ ـ ۴۱، ۴۶، ۴۹، ۵۰، ۵۲ ، ۵۶ ، ۵۷ ، ۶۱ ـ ۶۳ .
۶۔ تفسير فرات كوفى ۱: ۵۸۱ ح ۷۴۷، بحارالأنوار ۴۳: ۶۵ ح ۵۸، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۱: ۷۲ ح ۱۱ و ص ۹۹ ح ۷، معجم احاديث الامام المهدي ـ عجّل الله تعالى فرجه الشريف ـ ۵: ۵۰۲ .
۷۔ المستدرك على الصحيحين ۳: ۱۶۷ ح ۴۷۳۰، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۵۲، ۶۰، اسد الغابة ۶: ۲۲۷، ذخائر العقبى: ۳۹ ، تهذيب الكمال ۲۲: ۳۸۹ رقم ۸۴۸۸، مجمع الزوائد ۹: ۲۰۳، كنز العمال ۱۲: ۱۱۱ ح ۳۴۲۳۷ و ج ۱۳: ۶۷۴ ح ۳۷۷۲۵. شرح الأخبار ۳: ۲۹، عيون أخبار الرضا ( عليه السلام ) ۲: ۴۲ ح ۱۷۶، أمالى صدوق: ۴۲۷ ح ۶۲۲ ، أمالى مفيد: ۹۵ ح ۴، أمالى طوسى: ۴۲۷ ح ۹۵۴، دلائل الإمامة: ۱۴۶، روضة الواعظين ۱: ۱۴۹، اعلام الورى ۱: ۲۹۴، مناقب ابن شهرآشوب ۳: ۳۲۵، الاحتجاج ۲: ۱۰۳، كشف الغمة ۲: ۸۴، ۹۳، بحارالأنوار ۳۷: ۷۰ ح ۳۸، و ج ۴۳: ۱۹ ـ ۵۱ ح ۲، ۴، ۸، ۱۲، ۲۶، ۴۳ ، ۴۴ ، ۴۶ و ۴۸، احقاق الحق ۱۰: ۱۱۶ ـ ۱۲۲ و ۱۶۶، و ج ۱۹: ۵۴، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام)۱: ۱۵۱ ح ۲۶ و ص ۱۵۲ ـ ۱۵۷ ح ۳۱ ـ ۳۴ و ۳۷ و ص ۱۷۱ ـ ۱۷۲ ح ۱، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۳۵۳ ـ ۳۵۶ ح ۱ ـ ۹ و ص ۴۳۲ ح ۶۳ .
۸ و۹ . فضائل أهل البيت ( عليهم السلام ): ۷۹ ح ۱۰۲ و ص ۸۹ ـ ۹۰ ح ۱۱۹ ـ ۱۲۱ و ص ۱۳۷ ح ۲۰۱ و ص ۱۸۳ ح ۲۷۳ و ص ۱۹۵ ح ۲۹۳ و ص ۱۹۷ ح ۲۹۵ و ص ۲۵۰ ح ۳۹۰ و ۳۹۱ و ص ۲۸۶ ح ۴۵۴، مسند احمد ۱: ۷۰۹ ح ۳۰۶۲، و ج ۴: ۵۱۶ ح ۱۳۷۳۰ و ص ۵۶۸ ح ۱۴۰۴۲، و ج ۶: ۴۵ ح ۱۶۹۸۵، و ج ۱۰: ۱۷۷ ح ۲۶۵۷۰ و ص ۱۸۷ ح ۲۶۶۱۲، سنن ترمذى ۵: ۳۵۱ ـ ۳۵۲ ح ۳۲۱۸ و ۳۲۱۹ و ص ۶۶۳ ح ۳۷۹۶، جامع البيان ۱۲: ۱۰ـ۱۴ ح ۲۸۴۸۸ ـ ۲۸۵۰۶، مشكل الآثار ۱: ۲۲۷ ـ ۲۳۱ ح ۷۷۰ ـ ۷۸۵، مقاتل الطالبيّين: ۵۲، المعجم الكبير ۳: ۵۲ ـ ۵۷ ح ۲۶۶۲ ـ ۲۶۷۵، و ج ۲۲: ۶۶ ح ۱۵۹ و ۱۶۰، المستدرك على الصحيحين ۳: ۱۵۸ ـ ۱۶۰ ح ۴۷۰۵ ـ ۴۷۰۹ و ص ۱۷۲ ح ۴۷۴۸، شواهد التنزيل ۲: ۱۸ ـ ۱۴۰ ح ۶۳۷ ـ ۷۷۴، مناقب خوارزمى: ۶۰ـ۶۳ ح ۲۸ ـ ۳۲، اسد الغابة ۶: ۲۲۶ رقم ۷۱۷۵، ذخائر العقبى: ۲۱ ـ ۲۵، تهذيب الكمال: ۲۱: ۱۸۷ ـ ۱۸۸ رقم ۷۹۲۱ و ج ۲۲: ۳۸۹ رقم ۸۴۸۸، سير أعلام النبلاء ۳: ۴۲۷، ۴۳۴ رقم ۱۱۴، مجمع الزوائد ۹: ۱۶۶ ـ ۱۶۹، الدر المنثور ۵ : ۵۳۸ و ج ۶: ۵۳۱ ـ ۵۳۵، كنز العمال ۱۳: ۶۴۴ ـ ۶۴۶ ح ۳۷۶۲۸، ۳۷۶۲۹، ۳۷۶۳۲، فتح القدير ۳: ۳۹۶ و ج ۴: ۲۷۸ ـ ۲۸۰ .مقتل الحسين ( عليه السلام ) ابن اعثم كوفى: ۱۶۸، تفسير فرات كوفى: ۳۳۲ ـ ۳۴۲ ح ۴۵۱ ـ ۴۶۶، تفسير القمّي ۲: ۶۷، ۱۹۳ ـ ۱۹۴، أمالى صدوق :
۲۰۸ ح ۲۳۰ و ص ۲۳۰ ح ۲۴۲ و ص ۵۵۹ ح ۷۴۶ و ۷۴۷ و ص ۶۱۶. ح ۸۴۳، عيون أخبار الرضا ( عليه السلام )۱: ۲۲۹ و ۲۴۰، الشافي في الإمامة ۳ :۱۳۳ ـ ۱۳۶، تلخيص الشافي : ۲۴۱ ، ۲۵۰ ـ ۲۵۳، أمالى طوسى: ۸۹ ح ۱۳۸ و ص ۲۴۸ ح ۴۳۸ و ص ۲۵۱ ح ۴۴۷ و ص ۲۶۳ ح ۴۸۲ و ص ۳۶۸ ح ۷۸۳ و ص ۵۴۹ ح ۱۱۶۸ و ص ۵۶۵ ح ۱۱۷۴ و ص ۵۹۹ ح ۱۲۴۳
و ص ۶۰۸ ح ۱۲۵۴ ، جوامع الجامع ۲: ۴۴۴، مجمع البيان ۷: ۵۹ و ج ۸: ۱۳۷ ـ ۱۳۸، تفسير روض الجِنان و روح الجَنان ۲۲: ۴۱۷ ـ ۴۲۰، متشابه القرآن ومختلفه ۲: ۶۲ ـ ۶۳، تأويل الآيات: ۴۴۸ ـ ۴۵۱، تفسير البرهان۳: ۷۹۰ ـ ۷۹۱ ح ۷۰۸۳، ۷۰۸۴، ۷۰۸۶، و ج ۴: ۴۴۲ ـ ۴۷۰ ح ۸۵۸۳ ـ ۸۶۴۴ ، بحارالأنوار ۲۵: ۲۱۲ ـ ۲۴۹، و ج ۳۵: ۲۰۶ ـ ۲۳۶، تفسير نور الثقلين ۳: ۴۰۸ ـ ۴۱۰ ح ۱۸۶، ۱۸۸، ۱۹۱ و ۱۹۲، و ج ۴: ۲۷۰ ـ ۲۷۷ ح ۸۴ ـ ۱۰۹، تفسير كنز الدقائق ۶: ۳۴۱ ـ ۳۴۳، و ج ۸: ۱۵۵ ـ ۱۶۲، احقاق الحق ۲: ۵۰۲ ـ ۵۵۸ .
۱۰۔ ا ٓ پ(س) پر ہونے والے بعض مظالم يہ ہيں،شہزادي کے گھر پر حملہ کرکے اس کو نذر ا ٓ تش کرنا، ا ٓ پ کو مولائے متقيان کو گھر سےباہر نکالنے پر مجبور کرنا اور ا ٓ پ کے ساتھ زد خورد سے پيش ا ٓ نا، ا ٓ پ کو ا ٓ پ کى ميراث سے محروم کرنا و۔۔۔۔ کہ جن ميں سے بعض کے منابع کو بيان کیا جا رہا ہے۔
مسند احمد ۱: ۱۹ ح ۹ و ص ۲۰ ح ۱۴، صحيح بخارى ۴: ۲۵۲ ح ۳۷۱۱ و ۳۷۱۲، سنن أبي داوود ۳: ۲۴۵ ـ ۲۵۵ ح ۲۹۶۳ ـ ۲۹۷۷، تاريخ طبرى ۳ : ۲۰۷ ـ ۲۰۸، السنن الكبرى بيهقى ۹:۴۲۸ ـ ۴۴۱ ح ۱۲۹۹۸ ـ ۱۳۰۱۵، تاريخ يعقوبى ۲: ۱۲۶، شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد ۲: ۲۱ ـ ۶۱، و ج ۶: ۵ ـ ۱۲ و ص ۴۶ ـ ۵۲، و ج ۱۶ : ۲۷۴ ، و ج ۱۷: ۱۶۸، لسان الميزان ۴: ۷۰۷ رقم ۵۷۵۲، كنز العمال ۵: ۵۸۵ ـ ۶۳۷ ح ۱۴۰۴۰، ۱۴۰۴۵ ، ۱۴۰۶۹ ، ۱۴۰۷۰ ، ۱۴۰۷۱ ، ۱۴۰۹۷ ، ۱۴۱۰۱ ، ۱۴۱۰۸ ، ۱۴۱۱۳ ، ۱۴۱۲۰ ، ۱۴۱۲۱.
كتاب سليم بن قيس ۲: ۵۸۳ ـ ۵۸۸ ح ۴ و ص ۶۷۲ ـ ۶۹۵ ح ۱۳ و ۱۴ و ص ۸۶۲ ـ ۸۷۳ ح ۴۸ و ص ۹۰۵ ـ ۹۰۸ ح ۶۱، تفسير عيّاشى ۲:۶۶ ح ۷۶، الكافي ۸: ۲۳۷ ـ ۲۳۸ ح ۳۲۰، الاختصاص: ۱۸۳ ـ ۱۸۷، أمالى مفيد: ۴۰ ح ۸ و ص ۴۹ ح ۹ و ص ۹۵ ح ۵ و ص ۱۲۵ ح ۳ ، دلائل الإمامة: ۱۰۹ ـ ۱۲۹، الاحتجاج ۱: ۱۰۵ ـ ۱۴۹، كشف الغمة ۲: ۱۰۰ ـ ۱۲۲، بحار الأنوار ۲۸: ۳۷ ـ ۴۱۲، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۲: ۵۴۵ ـ ۶۹۷، مسند فاطمة (عليها السلام) عطاردى: ۳۵۸ ـ ۳۸۹ ح ۱ ـ ۱۹ و ۱ ـ ۲۴ .
۱۱- اس کے منابع حاشيہ ۴ ميں مذکور ہيں۔
۱۲۔ مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۷۷ ـ ۷۸، شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد ۱۶: ۲۱۱ ـ ۲۱۳ .
شرح الأخبار ۳: ۳۴ ـ ۴۰ ح ۹۷۴، الشافي في الإمامة ۴: ۶۹ ـ ۷۷، دلائل الإمامة: ۱۰۹ ـ ۱۱۹ ، الإحتجاج ۱: ۱۳۱ ـ ۱۴۱، كشف الغمة ۲: ۱۰۵ ـ ۱۱۸، بحارالأنوار ۲۹: ۲۱۵ به بعد، احقاق الحق ۱۰: ۲۹۶ ـ ۳۰۵، و ج ۱۹: ۱۶۳ ـ ۱۶۷، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام)۲: ۶۵۲ ـ ۶۹۲، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۵۵۷ ـ ۵۷۵ ح ۶ و۷
۱۳- المستدرك على الصحيحين ۳: ۱۷۷ ـ ۱۷۸ ح ۴۷۶۳، حلية الأولياء ۲ : ۴۳ ، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۸۰ و ۸۲، اسد الغابة ۶: ۲۲۸ رقم ۷۱۷۵، ذخائر العقبى: ۵۳، تهذيب الكمال ۲۲: ۳۸۹ رقم ۸۴۸۸، البداية والنهاية ۶: ۳۲۷، مجمع الزوائد ۹: ۲۱۲ . الكافي ۴: ۵۶۱ ح ۴، الخصال ۱: ۲۷ ۲ ح ۱۵، روضة الواعظين ۱: ۱۵۰، مناقب ابن شهرآشوب ۳: ۳۲۲، ۳۴۱ و ۳۶۲ ، كشف الغمة ۲: ۱۲۴، بحارالأنوار ۴۳: ۳۵ ح ۳۹ و ص ۱۵۵ ح ۱ و ص ۱۷۳ ـ ۲۰۰ ح ۱۳، ۱۵ ، ۱۶ ، ۲۴ ، ۳۰ ، احقاق الحق ۱۰: ۴۳۸، ۴۵۹ ـ ۴۶۲ و ۴۷۴، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۲: ۷۸۳ ح ۷ و ص ۷۸۸ ـ ۷۹۰ ح ۱۸، ۱۹، ۲۳ ، ۲۵ و ۲۶ و ص ۸۰۰ ح ۳ و ص ۱۰۸۰ ح ۱۳ و ص ۱۱۰۶ ح ۱ و ۲، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۵۰ ح ۱۸ و ص ۳۴۲ ح ۱ و ص ۴۰۴ ـ ۴۲۹ ح ۴، ۱۶، ۳۱ ، ۵۳ و ۵۵ .
۱۴۔ دفاع کے مواقع ميں سے ايک موقع، مسجد النبي(ص) ميں ا ٓ پ کا خطبہ دينا ہے،اور دفاع کا دوسرا موقع وہ ہے کہ جب ا ٓ پ کے گھر پر حملہ کیا گيا اور ا ٓ گ لگائي گئي اور ا ٓ پ کے ساتھ زد و خورد کیا گيا اور حضرت علي(ع) کو بيعت کے لئے مجبور کیا گيا و۔۔۔ کہ جن ميں سے بعض کے منابع کو ہم يہاں بيان کر رہے ہيں: تاريخ طبرى ۳: ۲۰۲، تاريخ يعقوبى ۲: ۱۲۶، شرح نهج البلاغه ابن أبي الحديد ۲: ۲۱، ۴۵، ۵۰، ۵۶ ـ ۵۷، و ج ۶: ۴۶ ـ ۵۲، لسان الميزان ۴: ۷۰۷ رقم ۵۷۵۲، كنز العمال ۵: ۶۳۲ ح ۱۴۱۱۳ .
كتاب سليم بن قيس ۲: ۵۸۳ ـ ۵۸۸ ح ۴ و ص ۶۷۲ ـ ۶۷۴ ح ۱۳ و ص ۸۶۲ ـ ۸۶۵ ح ۴۸، تفسير عيّاشى ۲: ۶۶ ح ۷۶، الكافي ۸: ۲۳۷ ـ ۲۳۸ ح ۳۲۰، الاختصاص: ۱۸۵ ـ ۱۸۷، الاحتجاج ۱: ۱۰۵ ـ ۱۱۴ ، ۴۱۳ ـ ۴۱۴، نهج الحق وكشف الصدق: ۲۷۱، بحارالأنوار ۲۸: ۲۰۴ ح ۳ و ص ۲۲۷ ح ۱۴ و ص ۳۲۲ ح ۵۲ و ص ۳۳۹ ح ۵۹، و ج ۴۳: ۱۷۰ ح ۱۱ و ص ۱۹۷ ح ۲۸ و ۲۹، احقاق الحق ۱۰: ۲۹۵، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۲: ۵۵۵ ـ ۶۱۰، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۳۵۹ ـ ۳۷۱ ح ۱ ـ ۱۹ .
۱۵۔ سوره احزاب ۳۳ : ۵۷ .
۱۶۔ منابع حاشيہ ۱ ميں گزر چکے ہيں ۱۷۔ المستدرك على الصحيحين ۳:۱۷۰ ح ۴۷۴۰، حلية الأولياء ۲: ۴۰ و ۴۲ الاستيعاب: ۹۲۶ و ۹۲۷ رقم ۳۴۱۱، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱:۵۴، ۶۷ و ۷۹، ذخائر العقبى: ۴۳، كنز العمال ۱۲: ۱۱۰ ح ۳۴۲۳۲ و ۳۴۲۳۳ تفسير عيّاشى ۱ : ۱۷۳ ـ ۱۷۴، أمالى صدوق: ۷۸، ح ۴۵ و ص ۱۸۷ ح ۱۹۶ و ص ۳۷۴ ح ۴۷۱ و ص ۵۷۴ ح ۷۸۷، معاني الأخبار: ۱۰۷ ح ۱، علل الشرائع ۱: ۲۱۶، الإختصاص: ۳۷، تفسير التبيان ۲: ۴۵۶، دلائل الإمامة: ۸۱ ح ۲۰ و ص ۱۴۹ ح ۵۸ و ص ۱۵۲ ح ۶۶، روضة الواعظين ۱: ۱۴۹، مجمع البيان ۲ : ۲۸۹ ، تفسير روض الجِنان و روح الجَنان ۴: ۳۱۸، مناقب إبن شهرآشوب ۳: ۳۲۲ ـ ۳۲۴، الاحتجاج ۱: ۱۹۵، تفسير البرهان ۱: ۶۱۸، بحارالأنوار ۳۷: ۳۶ـ ۸۵ ح ۴، ۱۰، ۱۳، ۲۷، ۳۷ ، ۳۸ ، ۴۸ و ۵۲، و ج ۴۳: ۲۱ ـ ۷۸ ح ۱۰، ۱۳، ۱۹، ۲۰، ۲۵، ۳۹، ۴۰، ۴۲، ۴۶، ۴۸، ۶۰، ۶۳ و ۶۵، تفسير نور الثقلين ۱: ۳۳۶ ـ ۳۳۸ ح ۱۲۷ ـ ۱۳۶، تفسير كنز الدقائق ۲: ۸۳ ـ ۸۵ ، احقاق الحق ۱۰: ۲۷ ـ ۵۱ و ج ۱۹: ۱۸ ـ ۲۰ و ۳۵ ـ ۳۶، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۱: ۱۲۰ ـ ۱۳۳ ح ۶ ـ ۳۸، مسند فاطمة (عليها السلام) عطاردى: ۳۲۳ ـ ۳۲۹ ح ۱ ـ ۱۴.
۱۸۔ سوره احزاب ۳۳ : ۳۳
۱۹۔ اس کے منابع حاشيہ ۸ و ۹ ميں گزر چکے۔
۲۰۔ اس کے منابع حاشيہ ۶ ميں گزر چکے۔
۲۱۔ بہت سي روايات ميں اس مطلب کو بيان کیا گيا ہے، ہم ان ميں فقط بعض کو ذکر کريں گے: مقتل الحسين ( عليه السلام ) أبى مخنف: ۱۱۷، مقاتل الطالبيّين: ۷۰، مقتل الحسين (عليه السلام) خوارزمى: ۵۹ و ۷۱، شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد ۶: ۴۹ ـ ۵۰ .
تفسير فرات كوفى: ۲۴۶ ح ۳۳۱ ـ ۳۳۳، مقتل الحسين ( عليه السلام ) ابن أعثم كوفى: ۱۷۲، تفسير عيّاشى ۲: ۳۰۳ ح ۱۲۰، عيون أخبار الرضا ( عليه السلام )۱: ۴۲ ح ۲، أمالى مفيد: ۱۱۶ ح ۹، إرشاد مفيد ۲: ۱۵، ۹۷ ـ ۹۸، مناقب ابن شهرآشوب ۴: ۳۶ و ۵۱، الاحتجاج ۱: ۴۱۷، ۴۱۹ ـ ۴۲۰ و ج ۲: ۲۳، بحارالأنوار ۸: ۱۳ ح ۱۲، و ج ۲۷: ۲۰۴ ح ۷ و ص ۲۰۷ ح ۱۵ و ۱۶، و ج ۴۴: ۴۹ ح ۵ و ص ۹۰ ح ۴ و ص ۲۰۶ ح ۲، و ج ۴۵: ۶ و ۱۳۹، احقاق الحق ۴: ۲۸۸، و ج ۹: ۱۲۴ و ۱۹۹ .
۲۲۔ اس کےمنابع حاشيہ ۱۲ ميں درج ہيں ۔
۲۳۔ المستدرك على الصحيحين ۳:۱۶۷ ح ۴۷۳۰، إعلام الورى ۱:۲۹۴، مقتل الحسين (عليه السلام) خوارزمى ۱: ۵۲ و ۶۰، اسد الغابة ۶:۲۲۷، ذخائر العقبى: ۳۹، تهذيب الكمال ۲۲:۳۸۹ رقم ۸۴۸۸، مجمع الزوائد ۹:۲۰۳، كنز العمال ۱۲:۱۱۱ ح ۳۴۲۳۷، و ج ۱۳: ۶۷۴ ح ۳۷۷۲۵. شرح الأخبار ۳ : ۲۹ ، مالى صدوق: ۴۲۷ ح ۶۲۲، عيون أخبار الرضا (عليه السلام)۲:۴۲ ح ۱۷۶، أمالى مفيد: ۹۵ ح ۴، أمالى طوسى: ۴۲۷ ح ۹۵۴، دلائل الإمامة: ۱۴۶، روضة الواعظين ۱:۱۴۹، مناقب ابن شهرآشوب ۳:۳۲۵، الاحتجاج ۲:۱۰۳، كشف الغمة ۲:۸۴، ۹۳، بحارالأنوار ۳۷: ۷۰ ح ۳۸، و ج ۴۳: ۱۹ ـ ۵۱ ح ۲، ۴، ۸، ۱۲، ۲۶، ۴۳، ۴۴ ، ۴۶ ، ۴۸ ، احقاق الحق ۱۰: ۱۱۶ ـ ۱۲۲، و ج ۱۹: ۵۴ ، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام)۱:۱۵۱ ح ۲۶ و ص ۱۵۲ ـ ۱۵۷ ح ۳۱ ـ ۳۴ و ۳۷ ، مسند فاطمة (عليها السلام) عطاردى: ۳۵۳ ـ ۳۵۶ ح ۱ ـ ۹ و ص ۴۳۲ ح ۶۳.
۲۴۔ حضرت فاطمہ زہرا(س) کى شہادت کى تاريخ کے سلسلہ ميں مختلف نظريات ہيں کہ جن ميں سے بعض کے منابع کو بيان کیا جا رہا ہے:
۱۔ وہ منابع کہ جن ميں ا ٓ پ کى تاريخ شہادت ۳ جمادي الثانيہ، يا پيغمبر(ص) کى رحلت کے تين ماہ يا ۹۵ روزبعد، بيان کیا جاتا ہے: تاريخ طبرى ۳: ۲۴۰، مقاتل الطالبيّين: ۴۹، المستدرك على الصحيحين ۳: ۱۷۷ ح ۴۷۶۱، دلائل النبوة بيهقى ۶: ۳۶۵،لاستيعاب: ۹۲۶ و ۹۲۸ رقم ۳۴۱۱، مقتل الحسين (عليه السلام) خوارزمى ۱: ۸۳، اسد الغابة ۶: ۲۲۸ رقم ۷۱۷۵، كامل إبن أثير ۲: ۲۰۰، تهذيب الكمال ۲۲: ۳۸۹ ـ ۳۹۰ رقم ۸۴۸۸ ، سير أعلام النبلاء ۳: ۴۳۰ رقم ۱۱۴، البداية والنهاية ۶: ۳۲۷، مجمع الزوائد ۹ : ۲۱۲.
مصباح المتهجد: ۷۹۳، دلائل الإمامة: ۷۹ ح ۱۸ و ص ۱۳۴ ح ۴۳، إعلام الورى ۱: ۳۰۰، اقبال الأعمال ۳: ۱۶۱، كشف الغمة ۲: ۱۲۸، مصباح كفعمى: ۵۲۲، بحارالأنوار ۴۳: ۹ ح ۱۶ و ص ۱۷۰ ح ۱۱ و ص ۱۸۸ ح ۱۹ و ص ۱۹۶ ح ۲۶ و ص ۲۱۳ ح ۴۴ ـ ۴۶، احقاق الحق ۱۰: ۴۶۰ ـ ۴۶۲، و ج ۱۹: ۱۷۶، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۲: ۷۸۴ ح ۸ و ص ۷۸۷ ـ ۷۹۹ ح ۱۷، ۱۹، ۲۱ ، ۲۷ ، ۳۱ ـ ۳۳، ۳۵، ۳۶، ۳۹، ۴۰ و ص ۱۰۸۹ ح ۵، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى ۴۱۵ ح ۲۴ و ص ۴۱۹ ح ۳۴ و ص ۴۲۴ ح ۴۵، و ص ۴۲۷ ح ۵۱ و ص ۴۲۸ ح ۵۴ و ص ۴۳۱ ح ۶۱ و ص ۴۳۲ ح ۶۳ .
۲۵ – وہ منابع کہ جن ميں اپ کى شہادت کو پيغمبر(ص) کى رحلت کے ۷ ۰، ۷۲، ۷۵ روز بعد، بتايا گيا ہے: مروج الذهب ۲: ۲۸۲، الاستيعاب: ۹۲۶ و ۹۲۸ رقم ۳۴۱۱، اسد الغابة ۶: ۲۲۸ رقم ۷۱۷۵، ذخائر العقبى: ۵۲، تهذيب الكمال ۲۲: ۳۹۰ رقم ۸۴۸۸، البداية والنهاية ۶: ۳۲۷، مجمع الزوائد ۹: ۱۶۵ ـ ۱۶۶. كافى ۱: ۲۴۱ ح ۵ و ص ۴۵۸ ح ۱، و ج ۴: ۵۶۱ ح ۴، شرح الأخبار ۳ :
۳۳ ح ۹۷۳، كفاية الأثر: ۶۵، دلائل الإمامة: ۷۹ ح ۱۸ و ص ۱۳۴ ح۴۳ ، روضة الواعظين ۱: ۱۴۳، مناقب ابن شهرآشوب ۳: ۳۵۷، كشف الغمة ۲: ۱۲۹، بحار الأنوار ۴۳: ۷ ح ۸ ـ ۱۰ و ص ۹ ح ۱۶ و ص ۷۹ ح ۶۷ و ص ۱۵۶ ح ۳ و ص ۱۸۰ ح ۱۶ و ص ۱۹۵ ح ۲۲ و ۲۴ و ص ۲۱۲ ح ۴۱ ، احقاق الحق ۱۰: ۴۶۱ ـ ۴۶۲، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۱:
۵۱۴ ح ۳، و ج ۲: ۵۴۸ ح ۴ و ص ۷۸۸ ـ ۷۹۷ ح ۲۲، ۲۴، ۲۷، ۲۹ و ص ۱۱۱۵ ح ۱۲، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۱۳۳ ح ۵۹ و ص ۴۰۱ ـ ۴۱۸ ح ۱، ۴، ۱۵ و ۳۳.
۳۔ وہ منابع کہ جن ميں اپ کى شہادت کو پيغمبر(ص) کى رحلت کے ۴۰ روز بعد، بتايا گيا ہے:
مروج الذهب ۲ : ۲۸۲ ، مقاتل الطالبيّين: ۴۹، مقتل الحسين(عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۸۵ ، ذخائر العقبى: ۵۲. كتاب سليم بن قيس ۲: ۸۷۰ ح ۴۸ ، مناقب ابن شهرآشوب ۳: ۳۵۷ و ۳۶۲، كشف الغمة ۲: ۱۲۶، بحارالأنوار ۴۳: ۷ ح ۸ و ص ۱۸۰ ح ۱۶ و ص ۱۹۱ ح ۲۰ و ص ۱۹۹ ح ۲۹ و ص ۲۱۲ ح ۴۱ و ص ۲۱۵ ح ۴۵، عوالم العلوم فاطمه الزهراء (عليها السلام) ۲: ۵۴۸ ح ۵ و ص ۷۸۳ ح ۶ و ص ۷۸۶ ح ۱۲ و ص ۷۹۸ ح ۳۲ و ص ۱۰۸۰ ح ۱۳ و ۱۴ و ص ۱۰۹۱ ح ۶ و ص ۱۰۹۴ ح ۱۰ و ص ۱۱۰۵ ح ۵، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۴۰۰ ـ ۴۲۷ ح ۱۱، ۱۵، ۳۹ و ۵۱.
۴۔ وہ منابع کہ جن ميں اپ کى شہادت کو پيغمبر(ص) کى رحلت کے ۱۰۰روز بعد، بتايا گيا ہے:
الاستيعاب: ۹۲۸ الرقم ۳۴۱۱، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱:۸۳، ذخائر العقبى: ۵۲، تهذيب الكمال ۲۲: ۳۹۰ رقم ۸۴۸۸. كشف الغمة ۲: ۱۲۹، بحار الأنوار ۴۳: ۲۱۳ ح ۴۴، احقاق الحق ۱۰: ۴۶۱، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۲: ۷۹۶ و ۷۹۷ ح ۲۷ و ۳۱، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۴۱۹ ح ۳۴ و ص ۴۳۳ ح ۶۳.
۵۔ وہ منابع کہ جن ميں ا ٓ پ کى شہادت کو پيغمبر(ص) کى رحلت کے دو ماہ بعد،بتايا گيا ہے:
المستدرك على الصحيحين ۳ : ۱۷۸ ح ۴۷۶۶ و ۴۷۶۷، دلائل النبوة بيهقى ۶: ۳۶۵، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۸۳، تهذيب الكمال ۲۲: ۳۹۰ رقم ۸۴۸۸، سير أعلام النبلاء ۳: ۴۳۰ رقم ۱۱۴، البداية والنهاية ۶: ۳۲۷. مصباح الأنوار: ۲۵۹، بحارالأنوار ۴۳: ۲۱۳ ح ۴۴ و ص ۲۱۷ ح ۴۹ و ج ۸۱: ۲۳۳ ح ۸، احقاق الحق ۱۹: ۱۷۶، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۲: ۷۸۲ ح ۴ و ص ۷۸۵ ح ۹ و ص ۷۹۷ ح ۳۱، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۴۱۹ ح ۳۴ و ص ۴۳۰ ح ۵۹ و ۶۰.
۶۔ وہ منابع کہ جن ميں ا ٓ پ کى شہادت کو پيغمبر(ص) کى رحلت کے ۴ ماہ بعد، بتايا گيا ہے:
إعلام الورى ۱: ۳۰۰، مناقب ابن شهرآشوب ۳: ۳۵۷، بحارالأنوار ۴۳: ۱۸۰ ح ۱۶ ، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۲: ۷۸۸ ح ۲۰، مسند فاطمه ( عليها السلام) عطاردى ۴۱۱ ح ۱۴ و ۱۵ .
۷۔ وہ منابع کہ جن ميں ا ٓ پ کى شہادت کو پيغمبر(ص) کى رحلت کے ۶ ماہ بعد، يا ۳ رمضان المبارک بتايا جاتا ہے:
صحيح بخارى ۵: ۹۸ ح ۴۲۴۱، تاريخ طبرى ۳: ۲۴۰، مقاتل الطالبيّين: ۴۹، المستدرك على الصحيحين ۳: ۱۷۷ ح ۴۷۶۱، حلية الأولياء ۲ :۴۳ ، دلائل النبوة بيهقى ۶: ۳۶۵، الاستيعاب: ۹۲۶، ۹۲۸ رقم ۳۴۱۱،
مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۸۰ و ۸۳، اسد الغابة ۶: ۲۲۸، ۲۲۹ رقم ۷۱۷۵، كامل ابن أثير ۲: ۲۰۰، شرح نهج البلاغه إبن أبي الحديد ۶: ۴۶، ذخائر العقبى: ۵۲، تهذيب الكمال ۲۲: ۳۸۹ ـ ۳۹۰ رقم ۸۴۸۸، سيرأعلام النبلاء ۳: ۴۳۰ رقم ۱۱۴، البداية والنهاية ۶: ۳۲۵، ۳۲۷، مجمع الزوائد ۹: ۲۱۱.
مناقب ابن شهرآشوب ۳: ۳۶۳، كشف الغمة ۲: ۱۰۰، ۱۲۸ ـ ۱۲۹، بحارالأنوار ۴۳: ۱۸۳ ح ۱۶ و ص ۱۸۹ ح ۱۹ و ص ۲۰۰ ح ۳۰ و ص ۲۱۴ ح ۴۴، احقاق الحق ۱۰: ۴۵۵ ـ ۴۵۹ و ۴۶۱، و ج ۱۹: ۱۷۵ ـ ۱۷۸، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۲: ۷۸۲ ح ۱ ـ ۳ و ص ۷۸۵ ح ۱۰ و ص ۷۸۷ـ ۷۹۹ ح ۱۴، ۱۵، ۱۸، ۲۷، ۲۸ ، ۳۰ ، ۳۲ ، ۳۷ ، ۳۹ و ۴۰ و ص ۱۰۶۲ ح ۵ و ص ۱۰۸۳ ح ۱ و ص ۱۰۹۱ ح ۶، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۳۹۷ ح ۸و ص ۴۱۲ ح ۱۹ و ص ۴۱۵ ح ۲۳ و ۲۴ و ص ۴۱۶ ـ ۴۳۱ ح ۲۸، ۳۱، ۳۷،۳۹ ، ۴۶ ، ۵۱ ـ ۵۵ و ۶۱ .
۸۔ وہ منابع کہ جن ميں ا ٓ پ کى شہادت کو پيغمبر(ص) کى رحلت کے ۸ ماہ بعد، بتايا گيا ہے:
مقاتل الطالبيّين: ۴۹، المستدرك على الصحيحين ۳: ۱۷۷ ح ۴۷۶۱، دلائل النبوة بيهقى ۶: ۳۶۵، الاستيعاب: ۹۲۶، ۹۲۸ رقم ۳۴۱۱، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۸۳، ذخائر العقبى: ۵۲، تهذيب الكمال ۲۲: ۳۹۰ رقم ۸۴۸۸، البداية والنهاية، ۶: ۳۲۷ .
بحارالأنوار ۴۳: ۲۱۳ ـ ۲۱۵ ح ۴۴ و ۴۵، احقاق الحق ۱۰: ۴۶۱ ـ ۴۶۲، و ج ۱۹: ۱۷۵، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۲: ۷۸۳ ح ۵ و ص ۷۹۸ ح ۳۱، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۴۱۹ ح ۳۴ و ص ۴۲۸ ح ۵۴ و ص ۴۳۳ح ۶۳ .
۹۔ وہ منابع کہ جن ميں ا ٓ پ کى شہادت کو ۳ ربيع الثاني بتايا گيا ہے:
مناقب ابن شهرآشوب ۳: ۳۵۷، بحارالأنوار ۴۳: ۱۸۰ ح ۱۶، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۲: ۷۹۷ ح ۳۰، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۴۱۱ح ۱۵.
۱۰۔ وہ منابع کہ جن ميں ا ٓ پ کى شہادت کو پيغمبر(ص) کى رحلت کے ۵ ماہ بعد، يا ۲۱ رجب المرجب بيان کیا جاتا ہے:
سير أعلام النبلاء ۳: ۴۲۷ رقم ۱۱۴، مصباح المتهجد: ۸۱۲، بحارالأنوار ۴۳: ۲۱۵ ح ۴۷، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام): ۲: ۷۹۸ ح ۳۴، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۴۰۶ ح ۸ .
- ۲۶. سوره احزاب ۳۳ : ۵۷ .
۲۷۔ ايہ ٔ اکمال کى طرف اشارہ ہے: (الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِى وَرَضِيتُ لَكُمُ الاِْسْلَـمَ دِينًا) سوره مائده ۵: ۳ .
۲۸۔ مائة منقبة: ۱۲۶ منقبة ۶۱، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۶۰، فرائد السمطين ۲: ۶۰۷ ح ۳۹۱، بحار الأنوار ۲۷: ۱۱۶ ح ۹۴ ، احقاق الحق ۱۰: ۱۶۶، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۱: ۱۷۱ ـ ۱۷۲ ح ۱ .
۲۹۔ اس کے منابع حاشيہ ۲۱ ميں بيان ہو چکے۔
۳۰۔ اس کے منابع حاشيہ ۴ ميں بيان ہو چکے۔
۳۱۔ اس کے منابع حاشيہ ۱۲ ميں بيان ہو چکے
۳۲۔ اس کے منابع حاشيہ ۱ ۳ ميں بيان ہو چکے۔
۳۳۔ سوره صفّ ۶۱: ۸
۳۴۔ سوره احزاب ۳۳ : ۵۷ .
۳۵۔ اس کے منابع مقدمہ ميں بيان ہوچکے ہيں۔
۳۶۔ مقاتل الطالبيّين: ۴۶، الإستيعاب: ۹۲۸ رقم ۳۴۱۱، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱ : ۵۱ و ۵۹، اسد الغابة ۶: ۲۲۳ رقم ۷۱۷۵، شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد ۶: ۴۹ ـ ۵۰، تهذيب الكمال ۲۲: ۳۸۶ رقم ۸۴۸۸، سير أعلام النبلاء ۳: ۴۲۵ رقم ۱۱۴، البداية والنهاية ۶: ۳۲۵، كنز العمال ۱۲: ۱۰۵ ح ۳۴۲۰۸. تفسير فرات كوفى: ۲۴۶ ح ۳۳۱ ـ ۳۳۳، تفسير عيّاشى ۲: ۳۰۳ ح ۱۲۰، عيون أخبار الرضا ( عليه السلام ) ۱: ۴۲ ح ۲، كفاية الأثر: تقريباً همه آن، أمالى مفيد : ۱۱۶ ح ۹، مناقب ابن شهرآشوب ۳: ۳۵۷، كشف الغمة ۲: ۷۶، بحار الأنوار ۸: ۱۳ ح ۱۲، و ج ۲۲: ۱۵۲ ح ۴، و ج ۲۷: ۲۰۴ ح ۷ و ص ۲۰۷ ح ۱۵ و ۱۶، و ج ۴۳: ۱۶ ح ۱۵ و ص ۱۹ ح ۱۹، و ج ۱۰۲: ۱۸۰ ، ۲۰۰ ـ ۲۰۱ و ۲۲۰، احقاق الحق ۴: ۲۸۸، و ج ۹: ۱۲۴، ۱۹۹ و ۲۰۹، و ج ۱۰: ۱۲، ۱۶ و ۱۱۳، و ج ۱۳: ۷۷ و ۷۹، و ج ۱۹: ۴ و ۱۳، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام)۱: ۸۹ ح ۲ و ص ۱۲۵ ح ۱۶ و ص ۱۵۶ ـ ۱۵۸ ح ۱ و ۲، و ج ۲: ۷۸۳ ح ۷ و ص ۹۰۰ ـ ۹۰۲ و ص ۱۰۲۹ ـ ۱۰۳۰، مسند فاطمة (عليها السلام) عطاردى: ۲۸ ـ ۲۹ ح ۲۸ و ص ۴۳۱ ح ۶۳ و ص ۴۷۳ ـ ۴۷۸ ح ۱ ـ ۶ .
۳۷۔ تاريخ بغداد ۱۴: ۲۸۸ رقم ۶۷۲۵ و ذخائر العقبى: ۲۶ و ۳۶ و ميزان الإعتدال ۱: ۸۱ رقم ۲۹۱ و لسان الميزان ۱: ۱۹۹ رقم ۴۲۴ ميں رجوع فرمائيں۔
تفسير فرات كوفى: ۷۶ ح ۴۹ و ص ۲۱۱ ح ۲۸۶ و ص ۲۱۶ ح ۲۹۰ و ص ۳۲۱ ح ۴۳۵، أمالى صدوق: ۱۷۵ ح ۱۷۸ و ص ۵۴۶ ح ۷۲۸، التوحيد: ۱۱۸ ح ۲۱، علل الشرائع ۱: ۲۱۸ ح ۲، عيون أخبار الرضا ( عليه السلام ) ۱: ۱۱۶ ح ۳، معاني الأخبار: ۳۹۶ ح ۵۳، دلائل الإمامة: ۱۴۶ ح ۵۲ و ص ۱۴۸ ح ۵۵، مناقب ابن شهرآشوب ۳ : ۳۳۵ ، كشف الغمة ۲: ۸۵، تفسير البرهان ۴: ۳۳۷ ح ۸۳۱۹، بحار الأنوار ۴: ۴ ح ۴، و ج ۸ : ۱۱۹ ح ۶ و ص ۱۵۱ ح ۸۹ و ص ۱۸۹ ح ۱۶۰، و ج ۱۸: ۳۵۱ ح ۶۱، و ج ۳۶: ۳۶۱ ح ۲۳۲، و ج ۳۷ : ۸۲ ح ۴۹، و ج ۴۳: ۴ ـ ۷ ح ۲، ۳ ، ۵ ، ۸ ، و ص ۱۸ ح ۱۷ و ص ۴۳ ح ۴۲، و ج ۴۴: ۲۴۱ ح ۳۳، و ج ۸۱: ۱۱۲ ح ۳۷، احقاق الحق ۴: ۴۷۵، و ج ۱۰: ۶، ۷، ۱۱، ۱۶ ـ ۱۸، ۲۲۲ و ۳۱۲، و ج ۱۹: ۵ ، ۷ و ۸، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام)۱: ۳۴ ـ ۴۳ ح ۱، ۲، ۵، ۶، ۹ ـ ۱۱، ۱۵، ۱۷، ۱۹ و ۲۲، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۳۲۱ ـ ۳۲۳.
۳۸۔ التفسير الكبير فخر الرازى ۱۱: ۳۱۳، تفسير غرائب القرآن ۶ : ۵۷۶.
جوامع الجامع ۴: ۵۴۷، مجمع البيان ۱۰: ۴۱۲ـ۴۱۴، تفسير روض الجِنان و روح الجَنان ۲۰: ۴۲۷ ـ ۴۳۰، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام)۱: ۹۲ ، الميزان في تفسير القرآن ۲۰: ۳۷۰ ـ ۳۷۱.
۳۹۔ سوره شورى ۴۲: ۲۳ .
۴۰۔ فضائل أهل البيت (عليهم السلام): ۱۷۹ ح ۲۶۵ ، صحيح بخارى ۶:۴۴ ح ۴۸۱۸، جامع البيان ۱۳: ۳۲ ح ۳۰۶۸۰، مقاتل الطالبيّين: ۵۲، المعجم الكبير ۳: ۴۷ ح ۲۶۴۱، المستدرك على الصحيحين ۳:۱۸۹ ح ۴۸۰۲، الكشف والبيان ۸ : ۳۱۰ ـ ۳۱۴، شواهد التنزيل ۲: ۱۸۹ ـ ۱۹۶ ح ۸۲۲ ـ ۸۲۸، الكشّاف ۴: ۲۲۰، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۱، التفسير الكبير فخر رازى ۹: ۵۹۵ ، تفسير بيضاوى ۵: ۸۰، ذخائر العقبى: ۲۵، تفسير غرائب القرآن ۶: ۷۴، مجمع الزوائد ۹: ۱۶۸، الفصول المهمّة ۱: ۱۵۵، الدر المنثور ۷: ۳۰۰، فتح القدير ۴: ۵۳۷، روح المعاني ۲۵: ۴۴ ـ ۴۶ .المحاسن: ۱۴۴ ـ ۱۴۵ ح ۴۵ ـ ۴۸ ، تفسير فرات كوفى: ۳۸۷ ـ ۳۹۹، مقتل الحسين ( عليه السلام ) ابن أعثم كوفى: ۱۶۷، قرب الإسناد: ۱۲۸ ح ۴۵۰، تفسير قمّى ۲: ۲۷۵ ـ ۲۷۶، كافى ۱: ۴۱۳ ح ۷، و ج ۸: ۹۳ ح ۶۶، جوامع الجامع ۴: ۴۸، مجمع البيان ۹: ۴۲ ـ ۴۳، تفسير روض الجِنان و روح الجَنان ۱۷: ۱۲۲ ـ ۱۲۷، متشابهات القرآن ومختلفه ۲: ۵۹ ـ ۶۰، عمدة عيون صحاح الأخبار: ۹۱ ـ ۹۴ ح ۳۸، ۳۹، ۴۴، ۴۷، ۵۹ و ۶۶ و ص ۴۱۷ ح ۶۱۴، تأويل الآيات: ۵۳۰ و ۵۳۳، تفسير البرهان ۴: ۸۱۵ ـ ۸۲۴، بحار الأنوار ۲۳ ـ ۲۲۸ ـ ۲۵۳، و ج ۲۶: ۲۵۲ ح ۲۲، و ج ۳۷: ۶۵ ح ۳۶ و ص ۱۰۰ ح ۲، و ج ۴۳: ۳۶۱ ـ ۳۶۲ ح ۳ و ۴، تفسير نور الثقلين ۴: ۵۷۱ ـ ۵۷۷، تفسير كنز الدقائق ۹: ۲۵۵ ـ ۲۷۳، احقاق الحق ۳: ۲ ـ ۲۳، و ج ۹: ۹۲ ـ ۱۰۱، و ج ۱۴: ۱۰۶ ـ ۱۱۵، و ج ۱۸: ۳۳۶ ـ ۳۳۸، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۱: ۱۱۳ ، و ج ۲: ۵۷۲، ۶۳۲، ۷۰۵، الميزان في تفسير القرآن ۱۸: ۵۱ ـ ۵۳، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۲۲۹ ح ۱ .
۴۱۔ اس کے منابع حاشيہ ۲ ۴ ميں بيان ہو چکے۔
۴۲۔ اس کے منابع حاشيہ ۴ ميں بيان ہو چکے۔
۴۳۔ شرح نهج البلاغه ابن أبي الحديد ۱۰: ۲۶۵ . اصول كافى ۱: ۴۵۹ ح ۳، شرح الأخبار ۳: ۷۰، أمالى مفيد: ۲۸۲ ح ۷، نهج البلاغة صبحي صالح: ۳۱۹ ـ ۳۲۰ خطبه ۲۰۲، أمالى طوسى: ۱۰۹ ح ۱۶۶، دلائل الإمامة: ۱۳۸ ح ۴۶، روضة الواعظين ۱ : ۱۵۲ ، مناقب ابن شهرآشوب ۳: ۳۶۴، كشف الغمة ۲: ۱۳۱، ۱۳۲، بحارالأنوار ۴۳: ۱۹۳ ح ۲۱ و ص ۲۱۱ ح ۴۰، الغدير ۹: ۵۰۹، احقاق الحق ۱۰: ۴۸۱، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام)۲: ۱۱۲۱ ـ ۱۱۲۴ ح ۱ ـ ۳، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۳۹۴ ح ۳ و ص ۴۰۲ ح ۲.
۴۴۔ اس کے منابع حاشيہ ۴/۱ ميں بيان ہو چکے۔
۴۵۔ كافى ۱:۴۵۸ ح ۲، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۱:۹۱ ح ۵، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۲۹۳ ح ۱ .
۴۶۔ أمالى صدوق: ۱۷۶ ح ۱۷۸، دلائل الإمامة: ۷۵ ح ۱۳، بشارةالمصطفى: ۱۸۲ و ۳۰۷، مناقب ابن شهرآشوب ۳:۱۹۹ ، عمدة عيون صحاح الأخبار ۱:۲۵۴ ح ۳۱۹، الفضائل ابن شاذان: ۵۲۴ ح ۲۲۱، كشف الغمة ۱:۹۳، ۱۰۷، و ج ۲: ۷۷، فرائد السمطين ۲: ۳۴ ح ۳۷۱،ارشاد القلوب ديلمى ۲ : ۱۴۲ ، المحتضر: ۱۰۹، بحار الأنوار ۲۷: ۷۴ ح ۱ و ص ۱۰۴ ح ۷۴، و ج ۲۸: ۳۸ ح ۱، و ج ۳۹: ۲۸۴ ح ۶۹، و ج ۴۳: ۱۷۲ ح ۱۳، احقاق الحق ۹: ۲۰۱ و ۲۶۷، و ج ۱۶: ۴۷۶، عوالم العلوم فاطمه الزهراء ( عليها السلام)۲: ۵۴۶ ، بيت الأحزان: ۴۷، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۵۰۰ ـ ۵۰۱ ح۲۳ و ۲۴ .
۴۷۔ مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۵۹ اور اس ميں يہ جملہ بھي ہے «بهجة قلبي».
أمالى صدوق: ۱۷۵ ح ۱۷۸ و ص ۵۷۵ ح ۷۸۷، روضة الواعظين ۱: ۱۵۰، تفسير روض الجِنان و روح الجَنان ۴: ۳۱۸، بحار الأنوار ۳۷: ۸۵ ح ۵۲، و ج ۴۳: ۲۴ ح ۲۰ و ص ۱۷۲ ح ۱۳، احقاق الحق ۴: ۲۸۸، و ج ۹ : ۱۹۹ ، و ج ۱۳: ۷۷ و ۷۹، و ج ۱۹: ۷۶، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ، ۱: ۱۲۹ ح ۲۳ و ص ۱۴۸ ح ۱۸، و ج ۲: ۵۴۲ ح ۲، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۱۴۷ ح ۴ و ص ۳۳۴ ح ۲ .
۴۸۔ اس کے منابع حاشيہ ۳۶ ميں بيان ہو چکے۔
۴۹۔ سوره آل عمران ۳: ۴۳ .
۵۰۔ جامع البيان ۳:۳۳۹ ح ۷۰۳۱، حلية الأولياء ۲: ۴۲، الاستيعاب : ۹۲۶ ، الكشّاف ۱:۳۶۲، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۷۹، التفسير الكبير فخر رازى ۳: ۲۱۸، الجامع لأحكام القرآن ۴: ۸۲، ذخائر العقبى: ۴۴، الدرّ المنثور ۲: ۱۸۸، كنز العمّال ۱۲: ۱۴۵ ح ۳۴۴۱۱، فتح القدير ۱: ۳۳۸ ـ ۳۴۰. أمالى صدوق: ۱۸۷ ح ۱۹۶ و ص ۵۷۵ ح ۷۸۷، علل الشرائع ۱: ۲۱۶، معاني الأخبار: ۱۰۷ ح ۱، تفسير القمي ۱: ۱۰۲، تفسير عيّاشى ۱:۱۷۳ ـ ۱۷۴ ، تفسير التبيان ۲: ۴۵۶، دلائل الإمامة: ۸۱ ح ۲۰ و ص ۱۴۹ ح ۵۸ و ص ۱۵۲ ح ۶۶، روضة الواعظين ۱: ۱۴۹، مجمع البيان ۲: ۲۸۹، تفسير روض الجِنان و روح الجَنان ۴ : ۳۱۸ ، بشارة المصطفى: ۲۷۴ ح ۸۹، مناقب ابن شهرآشوب ۳: ۳۲۲ و ۳۵۹، تفسير البرهان ۱ : ۶۱۸ ، بحارالأنوار ۳۷: ۸۵ ح ۵۲، و ج ۴۳: ۲۱ ـ ۷۸ ح ۱۰، ۲۰، ۲۵، ۴۰، ۴۶، ۶۵، تفسير نور الثقلين ۱:۳۳۶ ـ ۳۳۸ ح ۱۲۷ ـ ۱۳۶، تفسير كنز الدقائق ۲: ۸۳ ـ ۸۵، احقاق الحق ۱۰: ۳۴ ـ ۳۵، ۳۸ ـ ۳۹، ۴۹ ـ ۵۰، و ج ۱۹، ۱۸، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام) ۱: ۸۸ ح ۱ و ص ۱۲۸ ح ۲۳ و ص ۱۳۰ ح ۲۸ و ص ۱۳۳ ح ۳۸ و ص ۱۴۰ ح ۶۰، مسند فاطمه (عليها السلام) عطاردى: ۲۳ ح ۱۲ و ص ۱۴۷ ح ۴ و ص ۱۵۰ ح ۱۰، و ص ۳۲۳ ح ۱ و ص ۳۲۴ ح ۲.
۵۱۔ سوره آل عمران ۳:۱۰۳، شواهد التنزيل ۱: ۱۶۸ ـ ۱۶۹ ح ۱۷۷ ـ ۱۸۰ ، مقتل الحسين ( عليه السلام ) خوارزمى ۱: ۵۹ . تفسير فرات كوفى: ۹۰ـ۹۲ ح ۷۰ـ۷۶، تفسير قمى ۱: ۱۰۸، تفسير عيّاشى ۱: ۱۹۴ ح ۱۲۲ و ۱۲۳، معاني الأخبار: ۹۰ ح ۱ و ۲ و ص ۱۳۲ ح ۱، أمالى طوسى : ۲۷۲ ح ۵۱۰، جوامع الجامع ۱: ۱۹۴، مجمع البيان ۲: ۳۵۵، تفسير روض الجِنان و روح الجَنان ۴: ۴۶۴، مناقب ابن شهرآشوب ۲: ۱۱۸ و ج ۳: ۷۵ ـ ۷۶، عمدة عيون صحاح الأخبار ۱: ۱۱۶ ح ۹۵ و ص ۳۵۰ ح ۴۹۰، كشف الغمّة ۱: ۳۱۱، تأويل الآيات الظاهرة: ۱۲۲ ـ ۱۲۳، تفسير البرهان ۱: ۶۶۸ ـ ۶۷۲ ح ۱۸۶۱ ـ ۱۸۷۰، بحارالأنوار ۲۴: ۵۲ ح ۵ و ص ۸۲ ـ ۸۵ ح ۱ ـ ۹، و ج ۳۶: ۱۵ ـ ۲۱ ح ۱ ـ ۱۶ و ص ۱۱۲ ـ ۱۱۴ ح ۶۰ و ص ۲۵۸ ح ۷۶ و ص ۳۱۲ ح ۱۵۷ و ص ۳۱۷ ح ۱۶۶ و ص ۳۳۰ ح ۱۸۸، تفسير نور الثقلين ۱: ۳۷۷ ـ ۳۷۸ ح ۳۰۳ ـ ۳۰۸، تفسير كنز الدقائق ۲: ۱۸۴ ـ ۱۸۵، احقاق الحق ۳: ۵۳۹ ـ ۵۴۰، و ج ۴: ۲۸۵ و ۲۸۸، و ج ۵: ۱۱۳ و ۱۱۵، و ج ۷: ۱۵۹ ـ ۱۶۰، و ج ۹: ۱۹۹ و ۲۰۸، و ج ۱۳: ۷۷، ۷۹ و ۸۴، و ج ۱۴ : ۳۸۴ ـ ۳۸۶ و ۵۲۱ ـ ۵۲۲، و ج ۱۸: ۲۲۸ ـ ۲۲۹ و ۴۷۳، و ج ۲۰: ۲۰۴ ـ ۲۰۵، عوالم العلوم فاطمة الزهراء (عليها السلام)۱: ۱۱۶ ح ۲.
